Wandeling door het dal van de Mosbeek

De wandeling beschrijft een route van 7 kilometer door het Dal van de Mosbeek. Het start- en eindpunt van de wandeling is de Molen van Frans. De Molen van Frans vindt u aan de Oosteriksweg 26 te Vasse (net voorbij de Molen van Bels).

Watermolen van Frans

De Molen van Frans is een korenmolen. Van het meel wordt in de bakkerij broodgebakken in de met takkenbossen gestookte oven.
De molen is uit het begin van de 18e eeuw en is tot eind 1800 een papiermolen gebleven. In de molen is een natuurinformatiecentrum gevestigd.

Op de verharde weg bij de molen gaan we rechtsaf naar boven. Voorbij de boerderijen gaan we de eerste zandweg rechtsaf. Na ± 200 meter ligt in een weiland aan de rechterzijde een bronvijver: de Reuterij.

Reuterij

De reuterij is een brongebied met vijver welke tot aan het begin van deze eeuw in gebruik was door de reutenboer. Deze legde hier bundels geoogst vlas in het bronwater in de week, waardoor het kon roten. Daarna moest het nog diverse bereidingsfasen ondergaan, voordat het als kant-en-klaar linnen door de 'Smoddeboer" kon worden afgeleverd.
Aan de linkerzijde van het weiland gaat een oude slingerende houtwal met aan de voet een smalle beek in de richting van de beneden in het dal stromende Mosbeek. Voor veel dieren betekent dit een veilige verplaatsingsmogelijkheid. Voor kikkers, padden en salamanders functioneert de houtwal met beek als een goede winterverblijfplaats in de buurt van deze vijver, die als plaats voor de voortplanting wordt gebruikt.

Vanuit de reuterij gaan we weer terug naar de kruising en rechts af en direct weer rechts. Deze zandweg volgen we en gaan links door een klaphekje langs het afsluithek en volgen het door het bos lopende pad. Aan het smaller wordende kommiezenpad komen we langs een plaggenhut, welke 60 jaar geleden in gebruik was door postende douaneambtenaren. We volgen het smalle slingerende pad door het bos en gaan vervolgens omhoog.
We bereiken de Galgenberg, het hoogste punt hier van de stuwwal.

Galgenberg

Tot het begin van de 19e eeuw was deze berg de plaats voor terechtgestelden. Het uitzicht naar het weidse westen geeft een duidelijk beeld van het brede oerstroomdal dat zich van hier tot de heuvels van Salland heeft uitgestrekt. Ontoegankelijke moerassen stonden hier prehistorisch verkeer slechts op de stuwwallen toe. De stuwwallen betekenden dus de eerste verkenningsmogelijkheid in het nog geheel natuurlijke landschap na de ijstijden.
Aan de rechterzijde staat grenspaal 84, de Nederlands-Duitse grens.

De route gaat langs het infopaneel over de top, schuin rechts en daarna links naar beneden. Op een gegeven moment komt u op een Y-kruising. De bewegwijzerde route gaat naar rechts. U houdt links aan en volgt het berkenlaantje tot het hek met de bank. Daar rechtdoor. Voorbij de burgerwoning links gaan we op de iets verspringende kruising schuin rechtdoor de zandweg in langs een eikenberkenbos aan de rand van het Dal van de Eendebeek. Rechts na het bosje krijgen we summier een indruk van het Dal.

Dal van de Eendebeek

Een duidelijk slingerend erosiedal door het landschap dat, gezien de eigenlijke naam Manderstreu, dat van het oud-germaanse woord struot afkomstig is en moerassige laagte betekent, met verspreide struiken, een opmerkelijk oud stukje cultuurlandschap vormt.
We staan aan de rand van een hoogliggende akker, waarop granen, soms maïs, worden verbouwd en waarvan er hier meerdere voorkomen. Houtwallen, hakhoutbosjes en hooilandpercelen in het beekdal geven het landschap een kleinschaligheid die rond de eeuwwisseling algemeen was. Het betekent een goede leefgemeenschap voor vogels, zoogdieren en een zich opnieuw ontwikkelende kruidenvegetatie op akkers en in de hooilanden.

Op de kruising met klootschietersbaan gaan we schuin links rechtdoor en na ongeveer 75 m rechtsaf door de Beukenlaan. Aan het eind van deze laan gaan we op het fietspad ca. 30m naar links en dan rechts. Hier steken we de verharde weg over en volgen de halfverharde, weg achter het groene afsluithek. We lopen hier op het gebied van de Mandercirkels.

Cirkels van Jannink - Noordelijke Manderheide

Een vrij recent door Landschap Overijssel verworven heidegebied met jeneverbessen en twee naar Amerikaans voorbeeld aangelegde cirkelvormige akkers uit het begin van deze eeuw. De cirkels zijn nu in het kader van een kunst en natuurontwikkelingsproject omgevormd tot landschapskunst. Eén bevat een spiraalvormig labyrint van één kilometer lang. De andere is voorzien van een met jeneverbessen begroeide centrale heuvel.

Een aantal meters voor het groene hek gaan we een stukje voor het bordje “doodlopende weg” linksaf en volgen het smalle paadje langs de heide. Na enige tijd op
T-splitsing rechtsaf nog steeds over smal pad langs de heide. Bij de volgende T-splitsing linksaf door het bos langs Twents landhek daarna rechtsaf richting zandweg met fietspad. Op deze zandweg rechtsaf. Bij de boerderij aan de rechterzijde gaan we linksaf lopen tussen akkers door en steken vervolgens de verharde weg over en nemen het rechtse pad. Voorbij de kruising van (zand)wegen gaan we de betonweg linksaf. De betonweg volgen we tot aan de provinciale weg.
Aan de rechterzijde liggen hier de Mandermaten.
 

Mandermaten

Een hooilanden- en houtwallengebied aan de Mosbeek. De beek welke hier voor bevloeiing van de van nature droge hooilanden werd gebruikt, kende een vertakking welke juist voor de boerderij aan de rechterzijde van de weg langs liep.

Op de provinciale weg gaan we aan de overkant (Let op het verkeer!!) op het fietspad rechtsaf. We bevinden ons in de buurtschap Mander. Na ± 125 m komen we bij restaurant Nijhuis. We gaan hier linksaf en volgen de klinkerweg(de Manderseweg). Na 200 meter voorbij de boerderij aan de linkerzijde links de zandweg(Bergweg) in welke langs de beek loopt. Deze zandweg, links aanhouden, volgend passeren we enkele stenen muurtjes langs de beek. Het Bekkescheid.

Bekkescheid

Een verdeelwerk uit de vorige eeuw waarmee water door een dwars door de es gegraven bedding werd geleid naar droogtegevoelige percelen ten noorden van Vasse.

Voorbij een langs de beek liggend hooiland met poel gaat de weg over in een klinkerweg die rechts aanhoudend gevolgd wordt tot aan de watermolen Bels. Hier gaan we voor de P-plaats schuin links langs de wagenschuur en dan linksaf tussen de schuur en voormalige boerderij over de beek rechts naar de watermolen.

Watermolen van Bels

Deze molen droeg samen met de molen van Frans en andere verdwenen molens in Mander en Hezingen vanaf ca. 1700 tot 1870 zorg voor een belangrijke papierproductie in deze streek. Aan het eind van de vorige eeuw is ze naar de noordzijde van de beek verplaatst, de huidige locatie is vernieuwd en ze is nu als graanmolen in gebruik.
In de molen, die eigendom is van de Landschap Overijssel, is een permanente expositie van de Stichting Overijsselse Molen ingericht met molens in Overijssel als onderwerp.

Vanuit de molen vervolgen we de wandeling schuin omhoog onder de bomen door naar boven, waar we bij de houten landwijzer rechts over het smalle pad(door het slagboompje) naar de watermolen Frans gaan.
Aan de rechterzijde ligt het brede diepe dal van de Mosbeek.

Dal van de Mosbeek

De natuurlijke begroeiing langs de beek, waarvan slechts de elzen nog resteren, is door mensenhanden reeds eeuwen geleden verwijderd. Ze heeft plaats gemaakt voor waardevolle hooilandvegetaties, vaak gelegen in bronmilieus en omgeven door houtwallen en singels. In sommige delen van het erosiedal en in de buurt van de molens waar de stroomsnelheid geringer is, zijn begroeiingen aanwezig van vooral els en op de zwaardere gronden es, beuk, hazelaar en kers. De typische voorjaarsbloeiers zoals bosanemoon, dotterbloem, speenkruid en muskuskruid bloeien hier voordat deze bomen in blad komen.

Aan eind van smalle voetpad steken we de verharde weg over en komen weer bij de watermolen van Frans aan.

U kunt als u wilt online lid worden van Landschap Overijssel. Elke drie maanden ontvangt u dan het  tijdschrift Natuurlijk Overijssel met bijzonderheden en wetenswaardigheden over natuur en landschap in Overijssel.

		Natuurlijk.nl wordt gesponsord  door  TopRelais: Voor een authentieke vakantiehuis | TopHomes: Vakantiehuisjes in 22 landen | TopRentals: Vakantiehuizen in Afrika, Amerika, Azië en Europa | Wereldpagina: Reisgids met vakantiewoningen en appartementen | Vakantieglobe.nl: Vakantiehuizen op de kaart