Het Buurserzand  (1)

Het Buurserzand is eigendom van Natuurmonumenten en is het restant van een uitgestrekt heidelandschap. Deze heide vormde in het verleden een belangrijk onderdeel van het esdorpenlandschap, waarvan we nog restanten vinden rond het dorp Buurse en in het dal van de Buurserbeek. De omgeving van het Buurserzand is begin 1900 tot 1940 ontgonnen tot landbouwgebied en maakt een relatief grootschalige indruk. 

Het Buurserzand bleef gespaard van ontginning omdat de familie van Heek het gebied gebruikte als jachtgebied en het in 1929 aan natuurmonumenten schonk. De familie van Heek was oorspronkelijk van plan om er een open lucht museum / recreatiegebied van te maken. Er waren al enkele objecten verzameld: de Bommelas, een Bentheimer markepaal en de inmiddels weer verplaatste Stendermolen.

Het Buurserzand is een gevarieerd open heidegebied met goed ontwikkelde leefgemeenschappen van natte en vochtige dopheidevegetaties en droge struikheidevegetaties, stuifzanden, jeneverbesstruwelen, vennen en drogere eikenberkenbossen.

Het Buursermeertje

Het Buursermeertje is geen natuurlijk ven, maar eind 19e eeuw gegraven, waarschijnlijk bedoeld als recreatie ven voor de textielarbeiders. Door de ondoordringbare keileemlaag in de ondergrond blijft het ven gevuld met regenwater.
Er komt dus wel (zuur) regenwater in, het water verdampt en de zuurresten blijven achter. Het resultaat is dat het water dan ook zeer zuur is (bijna azijnzuur) en vermoedelijk de reden dat ondanks de recreatiedruk er nauwelijks sprake van ziektekiemen. Er zitten door de zuurgraad ook geen kikkers in het meertje.
Aan de noordkant van het meertje groeien veenmossen en daar komen verschillende libellen voor zoals de zwarte heide libelle, de keizerlibelle en het juffertje.

De belangrijkste flora in het Buurserzand op een rij:

Dopheide (Erica)

Het Buurserzand is een van de weinige natuurgebiedengebieden waar nog in overvloed natte dopheide vegetatie voorkomt. Voor alle soorten heide geld dat de bodem voedselarm moet zijn. Dopheide ontstaat op die plaatsen waar de bodem een ondoordringbare laag bevat. Dat is in het Buurserzand te danken aan het feit dat de bodem voor een deel keileem bevat, waardoor het regenwater blijft staan.

Struikheide (Calluna)

De struikheide komt voor op de drogere zandgronden. Struikheide werd o.a. gebruikt om bezems te maken. De Latijnse naam van struikheide is Calluna vulgaris. En Calluna komt van het Griekse "hallunein" = reinigen.

Jeneverbes (Juniperus)

Het Buurserzand is een van de weinige gebieden in Nederland waar je nog redelijk wat jeneverbesstruwelen kunt aantreffen. De jeneverbes kan meer dan 100 jaar oud worden, en de meeste zijn dat ook in dit gebied. Jammer genoeg komen er geen jonge struiken meer. De biotoop is niet schraal genoeg want de jeneverbes kwam op als een heideveld overbeweid was. De struiken staan er nog redelijk bij, krijgen ook nog jeneverbessen maar er worden geen jonge kiemplanten meer aangetroffen zodat ze op termijn zullen verdwijnen. Er is alleen nog sprake van vegetatieve voortplanting (via de wortelstokken). De jeneverbes is een beschermde struik. De jeneverbes doet er 3 jaar over om rijp te worden. 1e jaar groen, daarna groenblauw en uiteindelijk donker blauw, zoals we ze aantreffen in de zuurkool.. De naam is ontleend aan het feit dat de bessen ook gebruikt werden om de jenever te aromatiseren.

Het Buurserzand heeft ook een paar zeldzame planten, die op de rode lijst van beschermde planten staan.

Beenbreek

Ten Noorden van het Buursermeertje staat de Beenbreek: een lelieachtige, die bloeit in juli. De naam heeft deze plant gekregen omdat de schapen, die graasde op hei waar Beenbreek staat vaak hun poten braken en dat werd geweten aan het eten van deze plant. Beenbreek groeit op moerassige grond, waar weinig kalk in de bodem zit, zodat de schapen hun benen braken t.g.v kalkgebrek.

Klokjesgentiaan

Waar je Beenbreek aantreft is de biotoop ook geschikt voor klokjesgentiaan. Bloeitijd augustus. Dit blauwe klokje komt alleen voor in vochtige lemige of venige grond.
Zowel het gentiaanblauwtje als de klokjesgentiaan gaan hard achteruit door de verdroging.
De klokjesgentiaan dient als voedselplant voor een prachtig vlindertje: het gentiaanblauwtje. Het gentiaanblauwtje heeft een heel aparte voortplanting: De vlinder legt eitjes op de, boven de dopheide uitstekende, klokjesgentiaan. Het jonge rupsje vreet de zaadkop op en laat zich in de hei vallen waar het rupsje, dat zoetig vocht afscheid, wordt opgepikt door een steekmier. In het mierennest likken de mieren aan het zoete vocht terwijl het rupsje zich intussen volvreet met mierenbroed. Na de verpopping komt een einde aan deze vreemde samenwerking. De vlinder scheidt een vreemde geur af en loopt dan het risico door de mieren te worden aangevallen. De vlinder moet zich dan ook snel uit de voeten maken en het mierennest verlaten.
Klokjesgentiaan komt ook voor in het Haaksbergerveen, maar daar zijn geen gentiaanblauwtjes gezien.

Ronde Zonnedauw

De vleesetende pioniersplant is vooral op afgeplagde stukken goed te zien. De zonnedauw voedt zich met eiwit van insecten dat het vangt met vocht van de blaadjes. Het is een beschermde plant. Er bestaan meerdere soorten in Nederland: de Kleine zonnedauw (Drosera intermedia) en de Ronde zonnedauw( Drosera rotundifolia).
Voor de groei en om water vast te houden zijn eiwitten nodig. Zonnedauw groeit op extreem voedselarme grond (= veen). Zonnedauw komt aan de eiwitten door "vlees" te eten. De Zonnedauw heeft talloze kleine tentakeltjes. Het produceert een soort kleverig vocht dat insecten aantrekt, maar dat op insecten als lijm werkt. Als er een insect inkomt gaat deze spartelen en hoe harde de mug spartelt hoe vaster hij komt te zitten. In het vocht zit ook wat mierenzuur waardoor er wat eiwitten van de prooi worden opgelost. Door het vrijkomen van deze eiwitten komen er verteringsappen vrij die de eiwitten van het insect verteren. Dit proces is vergelijkbaar met het verteringsproces bij de mens: er is altijd wat maagzuur, maar pas als gegeten wordt komt er meer vrij. Van het insect blijft alleen nog het onverteerbare pantser over

Kleine zonnedauw (Drosera intermedia ): samen met Wit snavelbies in het veen of op zandgrond samen met Wolfsklauw (Lycopidium). In zeer voedselarme omstandigheden. Vangt meestal kleine insecten zoals muggen omdat dit de enige insecten zijn die dan voorkomen.

Ronde zonnedauw (Drosera rotundifolia) komt voor in veenmos en in de buurt van lavendelheide, maar ook venige zandgrond, dwz iets voedselrijke omstandigheden. Vangt ook grotere insecten en zelfs kevers

Orchideeën

Aan de noordkant van het natuurreservaat heeft Natuurmonument een paar kleine weilandjes die aan de natuur zijn teruggegeven. Ze zijn tot hooilandjes ontwikkelt daar komen sinds een paar jaar de gevlekte orchis voor, die hier uitbundig bloeit.

Vogels

Er komen zeer veel soorten vogels voor die in of om het Buurserzand broeden en of foerageren. Wulp en roodborsttapuit, paapje, alle soorten spechten, buizerd, geelgors, boompieper, graspieper, boomleeuwerik enz enz.

Lees hier verder over de heide van het Buurzerzand.

		Natuurlijk.nl wordt gesponsord  door  TopRelais: Voor een authentieke vakantiehuis | TopHomes: Vakantiehuisjes in 22 landen | TopRentals: Vakantiehuizen in Afrika, Amerika, Azië en Europa | Wereldpagina: Reisgids met vakantiewoningen en appartementen | Vakantieglobe.nl: Vakantiehuizen op de kaart