Uiterwaard
De Buitenwaarden is een uiterwaard. Een uiterwaard is het gebied tussen de rivier en de winterdijk. Dit is de grote dijk aan uw rechterhand. Bij laag water stroomt de rivier tussen de twee zomerkades. Bij hoog water treedt de rivier buiten de oevers. Het water kan zo hoog komen dat het gebied tussen de twee winterdijken helemaal onder water staat.
Bolgewassen
Land of water? Uiterwaarden zijn unieke gebieden. Soms droog, vaak nat, soms helmaal onder water. Het planten- en dierenleven heeft zich aan deze situatie aangepast. Bolgewassen bijvoorbeeld kunnen zich in zo'n extreem milieu handhaven. In de bol slaan deze planten reservevoedsel op. Wilde uien, vogelmelk en geelster kunnen in de uiterwaarden aangetroffen worden. Voor de zeldzame kievitsbloem zult u naar de uiterwaarden van de Vecht moeten gaan. Uiterwaarden kunnen alleen gebruikt worden als weiland. Laat de koeien rustig grazen. Zij zullen u dan ook negeren.
Het pontje
De winterdijk aan deze kant van de IJssel is in de jaren '70 rechtgetrokken, verbreed en verhoogd. Uit veiligheidsoverwegingen noodzakelijk, landschappelijk gezien valt het te betreuren. Het is de moeite waard om het pontje te nemen naar de overkant. Hier is de dijk (nog) niet verbeterd. Het dijkje kronkelt als een slang door het landschap.
Zand en klei
Als het geregend heeft, kan de uiterwaard nog lang drassig blijven. Uiterwaarden bestaan uit
klei. De IJssel vervoert zand en klei. In de normale, bedijkte, situatie stroomt de rivier zo hard dat hij dit materiaal meeneemt naar de zee. Bij hoog water overstroomt de uiterwaard. Als het waterpeil in de rivier zakt, blijft de uiterwaard nog een tijd onder water staan. Het water komt tot stilstand en het zand en de klei die in het water zit bezinkt.
Tichelgaten
De klei van de uiterwaarden is prima geschikt om bakstenen van te maken. De twee rechthoekige wateren in de Buitenwaarden zijn tichelgaten. De klei die hier is weg gegraven, is onder andere gebruikt door de baksteenfabriek van Fortmond. De kleine ronde kolk in het zuiden is een zandafgraving. Dit zand is gebruikt voor de bouw van de grote winterdijk.