Wierdense Veldroute: Een fietstocht door de natuur
Route: Nijverdalse berg - Nijverdal - Noetselerberg - Ligtenberg - Zuna - Notter - Notterveid - Wierdense Veld - Kruidenwijk - Eversberg - Nijverdal - Nijverdalse berg.
Afstand: 27 km. Terrein: fietspaden; verharde, halfverharde en onverharde wegen.
01. ( 0, 0 km.) Wanneer u met de rug naar de ingang van het bezoekerscentrum Sallandse Heuvelrug van Staatsbosbeheer staat, staat u rechts af de Nijverdalse Bergweg in.
02. (0, 1 km.) Even later op de T-splitsing met de N35 slaat u rechts af en volgt het fietspad de helling af. U blijft het fietspad tot aan de verkeerslichten volgen.
03. (0,8 km.) Bij de verkeerslichten slaat u rechts af de Smidsweg in.
04. (1,2 km.) Na een Citroëngarage staat u rechts en meteen weer links af de Holterweg in. Deze weg blijft u volgen.
Wanneer U een anderhalve kilometer op de (verharde) Holterweg hebt gefietst, ziet U links en rechts langs de weg enkele fraaie Saksische boerderijen staan. Deze behoorden vroeger bij de Marke Noetsele (oorspronkelijk Noeslo). De buurschap is misschien wel duizend jaar oud en behoort tot de oudste kernen van de huidige gemeente Hellendoorn. Nu vormt het een onderdeel van Nijverdal.
05. (2,7 km.) De weg wordt op een gegeven moment onverhard met daarnaast een fietspad. U blijft rechtdoor gaan en de Holterweg volgen.
Na 3,2 km. ziet u links een kleine zandverstuiving. Deze ontstonden vroeger door de toen gehanteerde landbouwmethode. Voor bemesting van hun akkers hadden de boeren een mengsel van schapenmest en heideplaggen nodig. Wanneer de heide te sterk werd beschadigd, kreeg de wind er grip op en ontstond er een open plek op de heide, die nauwelijks te herstellen bleek. Eeuwenlang heeft men strijd gevoerd tegen de zandverstuivingen. Pas in de negentiende eeuw kreeg men ze onder controle. Door de uitvinding van kunstmest konden de heidegronden worden ontgonnen tot landbouwgrond of met bomen worden beplant.
Dieren die voorkomen in het zand zijn de mierenleeuw, zandloopkever, zandhagedis en de spitsmuis. Van de planten zal men in het zand een verdwaalde pol struikheide, het grijsgroene buntgras of zandzegge kunnen ontdekken. Zij zorgen er echter voor dat het stuifzand uiteindelijk dichtgroeit, waardoor er mogelijkheden voor andere planten komen.
Na 4,0 km fietst u door een uitgestrekt heidegebied. Gelukkig is niet alle heide ontgonnen na de uitvinding van kunstmest. Toch is de heide een half natuurlijk landschap. Zonder ingrijpen van de mens zouden de heidevelden uiteindelijk dichtgroeien met allerlei grassen, struiken en bomen. De heide wordt door Staatsbosbeheer kleinschalig en machinaal gemaaid en geplagd. Er wordt gestreefd om een grote variatie in leeftijd te verkrijgen. Het is vooral struikheide dat u hier aantreft. Struikheide groeit het best op drogere, kalkarme zure grond. Zij kleurt in augustus het veld prachtig paars. Ook paddestoelen, waaronder de vliegezwam, komen op de heidevelden voor. Grotere dieren voelen zich minder sterk tot de heide aangetrokken. Zij komen er wel eens, maar blijven veelal dicht bij de bosrand. Wel is de heide rijk aan insecten, insecteneters en vogels. Door het huidige heidebeleid van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten heeft nu onder andere de wulp, nachtzwaluw, roodborsttapuit, boomleeuwerik, zandhagedis, korhoen en klapekster een kans om op de heide te overleven.
Op de heide kunt u ook veel inheemse jeneverbesstruiken zien staan. Ze groeien vooral op dekzanden die vroeger veel met schapen begraasd werden. De vrouwelijke bomen krijgen vruchtjes, die eerst groen, daarna blauw en uiteindelijk zwart worden. Dit zijn de jeneverbessen, die ook nu nog toepassing vinden onder andere in zuurkooi.
06. (4,0 km.) U blijft rechtdoor gaan op de Holterweg.
Wanneer u even later weer door het bos fietst, kunt u vooral aan de rechterkant laag aan de grond bosbes- en vossebesstruikjes zien. Zij leveren hun vruchtjes respectievelijk vanaf juli en in de nazomer/ herfst. Beide soorten zijn van nature bosplanten. Ze hebben schaduw en een hoge vochtigheidsgraad van de lucht nodig.
07. (4,6 km.) Bij ANWB-paddestoel 20506 slaat u links af richting Rijssen.
08. (5,5 km.) Bij het einde van het fietspad slaat u links af een verharde weg in.
09. (5,8 km.) Vervolgens slaat u tussen de weilanden de tweede onverharde weg naar rechts in. Deze door bomen 'begeleide' weg kan enigszins overwoekerd zijn door onkruid. Laat u zich daar niet door afschrikken. Het is een openbare weg. Deze weg is wat men noemt een 'holle' weg.
10. (6,2 km.) Bij een 7-spliting met harde weg slaat u links af Deze weg gaat na een aantal bochten de Schoneveldsweg heten.
11. (7,1 km.) Vervolgens slaat u links af de Blokkendijk in. Deze halfverharde weg blijft u volgen. De Blokkendijk wordt op een gegeven moment een asfaltweg. 12. (8,9 km.) U steekt de Provinciale weg Zuna over. Pas op! Volg daarna de weg rechtdoor, de Zunaweg.
U fietst nu door de buurschap Zuna. Hier zijn nog enkele prachtige Saksische boerderijen te zien met rechts houtwallen tussen de verschillende percelen. Dat we hier door een grensgebied van Twente en Salland fietsen, is aan de boerderijen terug te zien. Alle Saksische boerderijen hebben een hoog dak, die meestal één grote ruimte overkappen. Vroeger woonden mens en dier samen in die ruimte: 't lösse huus. Bij de oudste boerderijen zijn er nu wel verschillende vertrekken, waarbij het woongedeelte en de schuur samen nog steeds één rechthoekig geheel vormen. Bij sommige boerderijen is de ingang bij de achtergevel een eind teruggeplaatst en daardoor overdekt. De zogenaamde 'onderschoer' kunt u hier nog ontdekken en had als doel om de oogst buiten droog op te kunnen steken. Een van de meest opvallende verschillen tussen de Twentse- en Sallandse Saksische boerderijen is de vorm van het dak bij de voor- en achtergevel. Bij de Twentse soort lopen de gevels recht omhoog, waarbij de tweede verdieping met hout is betimmerd. Bij de Sallandse soort loopt het dak bij beide gevels schuin af, de zogenaamde wolfseinden. Bij de Twentse boerderijen is het dak belegd met dakpannen; bij de Sallandse met riet. Hier zijn allerlei tussenvormen te zien.
Meteen na een bocht naar rechts ziet u aan de rechterkant een mooie hooiberg staan. Ook kunt u zien dat de boerderijen geveltekens aan de nok dragen. Dat heeft met het vroegere bijgeloof te maken. De geveltekens zouden boze geesten verjagen. Nog iets verder kunt u rechts een eind van de weg een mooi voorbeeld van een Twentse boerderij zien met een vlakke voorgevel. Daarachter kunt u de contouren van de Heuvelrug zien. Net voor de kruising kunt u aan Uw linkerhand een boerderij zien, waarbij later een deel aan de voorgevel is gebouwd. Daar gingen dan de ouders wonen wanneer deze de boerderij overdroegen aan een zoon en zijn vrouw.
13. (10,0 km.) Bij een kruispunt slaat u links af richting Notter/Wierden. Dit is nog steeds de Zunaweg.
Na een paar honderd meter fietst U over de Regge. Het schilderachtige riviertje ontwatert een groot deel van het dekzandlandschap van Salland. De rivier ontspringt bij Goor, kruist het Overijssels kanaal en mondt uit in de Vecht nabij Ommen. Hoewel er vroeger scheepvaart op de Regge was, is die thans op wat kanovaart na verdwenen. Aan het begin van de twintigste eeuw werd de Regge gekanaliseerd, doordat de rivier vaak overstroomde. Toch zijn er nu op veel plaatsen nog meanders te ontdekken. Zo'n dertig jaar geleden was de Regge een stinkend open riool, waar de industrieën ongehinderd hun afvalwater in loosden. Nu is daar duidelijk verandering in gekomen en zwemmen er weer veel eenden en vissen als brasem, aal, snoek, karper, winde, blankvoorn en riviergrondel in het water.
14. (10,9 km.) Het eerstvolgende kruispunt steekt u over. U volgt dan de van Kregtenweg richting Wierden.
15. (11,2 km.) Bij de eerstvolgende splitsing staat u links af de Notterveldsweg in. Deze weg blijft u volgen. U steekt daarbij twee kruispunten over.
U fietst nu door het ontgonnen Notterveld, oorspronkelijk een drassig heidegebied. Een enkele keer is aan het landschap duidelijk te zien dat het ooit een nat gebied is geweest. Een voorbeeld daarvan is het op sommige plaatsen zichtbare slotenstelsel om het gebied te ontwateren. Ook kunt u aan de flora zien waar nu nog 'natte' plekken zijn. Het na de ontginning aangelegde bos is waarschijnlijk bedoeld geweest voor de houtproductie. Waarschijnlijk zult u enkele lege percelen zien, waar onlangs de bomen zijn gekapt. Het bos heeft nu een andere functie, namelijk dat van stiltegebied. Dit is ook een van de redenen dat niet de gehele weg is verhard. Met wat geluk kunt u hier enkele eekhoorns, konijnen, reeën, Vlaamse gaaien en vele andere vogels tegenkomen. Grutto's, kieviten en scholeksters komen hier ook talrijk voor. Ook de buizerd voelt zich hier thuis. In de winter kunt u ze vaak op een paaltje langs de wegberm zien. Met wat geluk kunt u het 'gemiauw' van deze vogel horen of kunt u genieten van zijn majestueuze thermiekvlucht. De buizerd heeft zo'n zes verschillende kleurvariëteiten van bijna helemaal wit tot praktisch donkerbruin. Hij voedt zich met muizen, wormen en insecten. Ook is de buizerd niet vies van een doodgereden haas of konijn.
16. (14,2 km.) Bij een T-splitsing met drukke voorrangsweg slaat u op het fietspad rechts af.
De weg waar u nu langs fietst, werd in 1830 dwars door het tot dan toe onbegaanbare veen aangelegd Op die manier werd een betere en snellere verbinding tussen Zwolle en Almelo verkregen.
17. (14,2 km.) U staat op deze weg de eerste weg naar links de Westerveenweg in. Pas op bij het oversteken. Meteen na de spoorwegtunnel slaat u links af een verhard fietspad in. Op dit fietspad slaat u de eerste onverharde weg naar rechts in. Dit is de Hortmeerweg richting Schaapskooi.
Ten noorden en oosten van de Sallandse Heuvelrug vormden zich in de laagten in de loop der eeuwen moeras en veen. Afgestorven plantendelen stapelden zich opeen en vormden zo een steeds dikker wordend pakket. Het gebied waar u nu doorheen fietst, herinnert aan zo'n gedeeltelijke vervening. Het is een restant van een voor een groot deel vergraven hoogveengebied en staat bekend als 'het Wierdense Veld'. Vroeger vormde het onbegaanbare en vele malen grotere veengebied de grens tussen Twente en Salland.
U kunt er nu onder andere veenmos, wollegras, veenpluis en lavendelheide ontdekken. Wat moeilijker wordt dat met de adders, hagedissen en kikkers die er ook huizen. Met wat geluk kunt u wel een ree ontdekken. In het veen broeden veel vogelsoorten. Kievit, wulp, grutto, wilde eend en slobeend zijn de bekendste soorten. Helaas is het gebied zeer kwetsbaar door de sterk wisselende waterstand. In de winter en het voorjaar is het veen vaak erg nat. 's Zomers is het meestal kurkdroog. In het veengebied zijn heidevelden met dopheide waar te nemen. Dopheide houdt van een wat vochtig milieu en kleurt in juni en juli het veld roze-paars. Ook kunt u enkele vennen waarnemen.
Aan het eind van het fietspad ziet u aan uw rechterhand een schaapskooi, die wordt beheerd door Landschap Overijssel. De schaapskooi is de thuishaven van de schaapskudde die de heide begraast om de vergrassing ervan in de hand te houden en de groei van heideplantjes te stimuleren.. De aangevreten heidestruikjes groeien namelijk sterker uit en blijven jong en krachtig. Daardoor kan de heide tevens beter weerstand bieden tegen het altijd opdringende gras. De planten van het Wierdense Veld gedijen het best in een voedselarm milieu. De schapen zorgen daarvoor doordat ze de voedingsstoffen uit de omgeving overbrengen naar de schaapskooi. Vroeger was dat een reden om schapen te houden. De schapenmest werd dan gebruikt in de akkerbouw.
18. (17,8 km.) Bij het einde van de Hortmeerweg slaat u op een T-splitsing met een verharde weg links af Het Dalkruid in. (De oude naam van deze weg is de Zuidelijke Hoofddijk.)
19. (19,2 km) Nog net buiten de bebouwde kom van Nijverdal slaat u links af de onverharde Spikkenplasweg in.
20. (20,1 km) De onverharde Spikkenplasweg gaat vanzelf over in de verharde Veenweg.
21. (20,7 km.) Op de Veenweg slaat u de eerste weg naar rechts in. Deze weg brengt u in de bebouwde kom van Nijverdal.
22. (20,8 km.) Bij einde doorgaande weg slaat u rechts en meteen daarna links af een nieuwbouwwijk in. Deze weg, de Kervel, fietst u helemaal uit.
23. (21,0 km.) Aangekomen bij een voorrangsweg, de Kruidenlaan, slaat u links en meteen weer rechts af de Dille in.
24. (21,2 km.) Bij een driesprong slaat u links af de Baltinksweg in.
25. (21,6 km.) Bij een T-splitsing met de Eversbergweg slaat u rechts en meteen daarna links af de Kappertsweg in. Deze weg wordt later een fietspad (voor fietsers niet doodlopend).
26. (22,3 km) In het bos slaat u bij een driesprong van paden rechts af. U volgt dan het verharde fietspad de Boskronkel. Het fietspad brengt u weer aan de westelijke zijde van de Regge.
Voordat u over het Reggebruggetje fietst, voert het fietspad u over een oud landgoed. Het behoorde vroeger bij de inmiddels afgebroken havezate Eversberg. Het gebouw was oorspronkelijk een boerenbedrijf dat uiteindelijk werd uitgebouwd tot een havezate. Omgeven door een gracht heeft het er eeuwen gelegen. Rond 1935 is er een nieuw 'Eversberg' gebouwd, dat helaas in het najaar van 1943 is afgebrand. Nu is er alleen nog maar een kelderruïne zichtbaar. Het landgoed wordt gekenmerkt door zijn heuveltjes, eikenbos en beukenlanen. Op de brug hebt u rechts een mooi uitzicht op de textielgebouwen van de Koninklijke Nijverdal ten Cate.
27. (23,1 km.) Bij einde fietspad slaat u rechts af. U fietst dan langs de textielgebouwen van de Koninklijke Nijverdal ten Cate.
In 1836 stichtte de Nederlandse Handel Maatschappij dichtbij het huis 'de Eversberg' een fabriek en weefschool op het kruispunt van de pas aangelegde straatweg Zwolle-Almelo en het riviertje de Regge. De Regge was in die tijd belangrijk voor het transport van goederen.
De Engelsman Ainsworth werd als agent van de fabriek aangesteld. De vestigingsplaats was echter een riskante onderneming. Men vond er verder niets dan een herberg en een tolhuis, het oude landgoed, met enige pachtboerderijtjes rondom en verder het groene smalle dal van de Regge. Ten westen van de Regge was niets dan woeste heide en ten oosten een ontoegankelijk veengebied. Toch was men er van overtuigd dat er op dit kruispunt een dorp zou ontstaan. De toenmalige burgemeester Robert Campbell stelde tijdens de officiële opening van de fabriek voor het hier te bouwen dorp Nijverdal te noemen. Hoewel de naam "n Eversbarg' lang in zwang bleef, is dit uiteindelijk gelukt. Ainsworth stichtte hier allerlei kleine bedrijfjes, die het begin vormden van de industriële Twentse textielnijverheid. In 1851 werd de fabriek overgenomen door de heren Salomonson uit Almelo. Deze hadden wel vertrouwen in het jonge dorp, maar begonnen toch met van alles te slopen, omdat de bescheiden bedrijfjes van Ainsworth niet rendabel bleken te zijn. De heren Salomonson stichtten toen ook de eerste stoomweverij (KSW) van Nederland aan de overkant van de straatweg. De KSW is in 1957 samen gegaan met de firma Ten Cate in Almelo en leeft vanaf die tijd verder als de Koninklijke Nijverdal ten Cate. Het is één van de weinige textielbedrijven die door een tijdige fusie en omschakeling op nieuwe producten het hoofd boven water wist te houden. In 1992 kreeg de firma zelfs de koning Willem-I prijs voor uitnemend ondernemerschap.
28. (23,9 km.) Bij einde weg fietst u links de rotonde op. Deze volgt u voor drievijfde deel rechtsom om dan de Koersendijk in te slaan.
29. (24,3 km.) Het eerstvolgende kruispunt steekt u over. U fietst de van Limburg Stirumstraat in.
30. (24,7 km.) Het eerstvolgende kruispunt met de Joncheerelaan steekt u over. U fietst dan de Trompweg in. Vervolgens slaat u de tweede weg naar links in. Dit is de Piet Heinweg.
31. (25,0 km.) Nadat u het zwembad 'Het Ravijn' hebt gepasseerd, slaat u rechts af het fietspad 'Het Goudzoekerspad' in onder andere richting Haarle.
U fietst nu door het Ravijn. Op 1 januari 1881 werd de spoorlijn Zwolle-Almelo in dienst genomen. De uitgraving van het Ravijn, de plaats waar de doorgang van de spoorlijn door de Nijverdalseberg kwam, bleek een geweldige onderneming te zijn. Het werk werd toch in twee jaar geklaard, mede door het gebruik van een stoomlocomobiel, een graafmachine die de 'ijzeren man' werd genoemd.
Rond 1900 werd op de Sallandse Heuvelrug goud gevonden. Café de Budde in Nijverdal heeft zijn bestaan er aan te danken. Tientallen goudzoekers kwamen hier hun geluk beproeven. Voor korte tijd echter, want het gewin van goud was veel kleiner dan de moeite die ze moesten doen om het te vinden. Voor een klein beetje stofgoud moesten tonnen zand minutieus gezeefd worden. De naam Goudzoekerspad herinnert aan deze tijd.
32. (26,4 km) Bij een kruising slaat u links af Na een spoorwegovergang steekt u een voorrangsweg over en staat op het fietspad links af richting Nijverdal.
33. (27,1 km) Bovenop de berg slaat u rechts af richting Holterberg en bezoekerscentrum Sallandse Heuvelrug van Staatsbosbeheer. Dit is het eindpunt van deze fietstocht.
Deze route is uitgezet door 
Zoeken
