Archief 1999: Op roofvogeljacht in Salland
Salland, en dan vooral de omgeving van mijn woonplaats Raalte, is een echt luilekkerland voor roofvogels. Er zijn bossen zoals het Boetelerveld en Schoonheten maar er zijn ook akkers en kleine bosjes die steeds meer gebruikt worden door de koningen van het vogelrijk. U hebt een grote kans dat u tijdens een fietstocht een dagroofvogel te zien krijgt. Meestal gaat het dan om de Buizerd. In het bos kunt u het territorium van de Sperwer binnen lopen. Maar er zijn meer soorten, daarom volgt hier een beschrijving van de roofvogels die rond Raalte voorkomen.
De Buizerd (Buteo buteo)
De buizerd is de meest voorkomende roofvogel van Nederland, bovendien is hij de makkelijkst waarneembare. Het is een grote vogel die traag en lomp over komt. Meestal zit hij op een paaltje of zweeft hij boven het open veld. Hij leeft van vogels, mollen en muizen. Eigenlijk is het een alleseter. Hij heeft een brede kop en staart. Er zijn verschillende kleurenvariaties. De kleur varieert van donker bruin tot bijna wit. De kop en de rug zijn meestal wat donkerder gekleurd dan de borst. Bij het vliegen is hij herkenbaar aan zijn brede vleugels en waaiervormige staart. De toppen van de vleugelpennen zijn meestal donkergekleurd. Op de pols zit een donkere vlek die uitloopt tot aan het lijf. De Buizerd leeft langs de bosranden en houtwallen en jaagt in het open veld. Hij broedt voornamelijk in de Lariks (Larix leptolepis), maar ook de Grove den (Pinus sylvestris) is populair.
De Wespendief (Pernis apivorus)
Deze vogel lijkt een beetje op de Buizerd. Van grote afstand is hij alleen aan zijn slanke hals (duivenkop) en de langere staart te herkennen. Van dichtbij zijn er specifiekere kenmerken die de Wespendief uniek maken. Hij heeft namelijk schubachtige dekveren bij de snavel. Ook de neuspleet in de snavel is kenmerkend voor de Wespendief. De Wespendief leeft zeer verborgen. Hij heeft zijn territorium in uitgestrekte bossen. De Wespendief voedt zich met wespenlarven die opgegraven worden. Hij broedt voornamelijk in Douglas (Pseudotsuga menziesii) en Fijnspar (Picea abies).
De Havik (Accipiter gentilis)
Het vrouwtje is ongeveer even groot als de Buizerd, het mannetje is een stuk kleiner. Toch is het verschil met de Buizerd goed zichtbaar. De Havik heeft een brede borst, relatief korte vleugels en staart. De bovenkant is bruingrijs, de onderkant van de adulte vogels is wit met fijne horizontale strepen. Ook hebben ze een witte oogstreep. De jongen hebben verticale strepen op de borst en zijn geelbruin van onderen. De Havik leeft in naald- en loofbossen. Hij pakt zijn prooi bij verrassing. Ook slaat hij vogels uit de lucht. De Havik eet voornamelijk duiven, Vlaamse gaaien, spreeuwen en konijnen. Ook bij de Havik is de Lariks populair. Maar liefst de helft van de paren nestelt in de Larix leptolepis.
De Sperwer (Accipiter nisus)
Het vrouwtje van deze kleine roofvogel lijkt veel op de Havik. Ook de Sperwer heeft korte vleugels, maar een naar verhouding iets langere staart. Het vrouwtje is net als de Havik bruingrijs van boven en wit van onderen met dwarsstrepen. Het mannetje is kleiner en blauwgrijs van boven. De onderkant is oranje met fijne witte dwarsstrepen. Allebei hebben, in tegenstelling tot de Havik, een witte keel. De Sperwer broedt in naaldbossen, maar gaat ook steeds meer in kleine bosjes in het open veld broeden. Hij leeft van kleine vogels, die hij overrompelt. Het is ook de meest voorkomende roofvogel in de bebouwde kom, waar hij mussen en merels uit de tuinen plukt. De Sperwer broedt het meeste in Douglas en Fijnspar.
De Torenvalk (Falco tinnuculus)
De Torenvalk is bekend om zijn typische bidden (maar ook de Buizerd bidt). Het mannetje heeft een blauwgrijze kop en staart met aan het einde een zwarte band. De bovenkant van de vleugels en de rug zijn roodbruin met zwarte spikkels, maar die kunnen zo klein zijn dat de rug egaal bruin lijkt. De vleugelpunten zijn zwart. De onderkant is licht met zwarte lengtestrepen over de borst. Het vrouwtje is minder kleurrijk, zij mist de grijsblauwe tint, maar heeft ongeveer dezelfde patronen. De Torenvalk komt overal voor waar veldmuizen te vangen zijn. Dat kan langs wegbermen, in weilanden, veengebieden en op heidevelden zijn. De vogel eet niet alleen muizen, maar ook vogels en insecten. De Torenvalk broedt in holen, in nestkasten en op oude kraaiennesten.
De Boomvalk (Falco subbuteo)
De boomvalk is de kleinste valk die in Nederland broedt. Het is een duidelijk herkenbare vogel die met zijn spitse vleugels razendsnel door de lucht vliegt. Hij is kleiner en slanker dan de Torenvalk en doet het meeste denken aan een gierzwaluw. De valk is donker blauwgrijs van boven. De kop heeft een donkere kap met twee opvallende baardstrepen die de witte wangen onderbreken. De witte borst is met zwarte streepjes bekleed, die naast elkaar van boven naar beneden lopen. Bij de poten zit een opvallende roestbruine vlek. De Boomvalk leeft het liefst in insect- en zangvogelrijke gebieden zoals heidegebieden en vochtige velden waar hij jaagt op insecten. Ze broeden in oude kraaiennesten en het liefst in grotere bossen waar voldoende open velden zijn. Maar deze valk verplaatst zich steeds meer naar het open veld.
eropuit
Dit waren de roofvogels die rond Raalte zijn waar te nemen. In de uiterwaarden van de IJssel is wel eens een Bruine kiekendief gesignaleerd. In de winter kan hier ook de visarend gespot worden. De meeste kans echter heeft u om een van hierboven beschreven roofvogels te zien. De een zult u vaker aantreffen dan de ander: De sperwer laat zich het meest zien in de bebouwde kom, waar hij op zangvogels jaagt. In het open veld is de buizerd de meest voorkomende vogel. Hopelijk kunt u uw waarneming determineren, zoniet dan kunt u altijd een goede vogelgids raadplegen.
Veel succes,
Dirk-Jan Saaltink
Zoeken
