Het Overijssels Kanaal
Halverwege de negentiende eeuw kreeg de Overijsselsche Kanalisatie Maatschappij, de O.K.M., het recht om een aantal kanalen te graven in de provincie Overijssel. Eén van die toen aangelegde waterwegen is het kanaal Deventer-Raalte-Damsholte-Lemelerveld. Dit kanaal werd in september 1858 opengesteld.
Een daling van de inkomsten uit de scheepvaart, mede veroorzaakt door de ontwikkeling van het Twentekanaal in de jaren dertig van deze eeuw, bracht de O.K.M. in financiële moeilijkheden. Om daar iets tegen te doen, werd in 1941 de N.V. Maatschappij Overijsselsche Kanalen opgericht. De voornaamste doelstelling daarvan was het vinden van een passende bestemming voor de verschillende kanaalvakken.
Vikingen
Aansluiting op het Twentekanaal in 1953 leidde tot een intensief gebruik van het traject Almelo-De Haandrik. De meeste andere kanaalstukken werden voor de beroepsvaart gesloten en overgedragen aan het Waterschap Salland. De geplande sluiting - in de jaren 70 - van het kanaal Deventer-Raalte stuitte op verzet van het gemeentebestuur van Raalte, dat een economische achteruitgang vreesde. De gemoederen raakten zelfs zó verhit, dat enkele raadsleden en inwoners als Vikingen verkleed naar Den Haag trokken. Desondanks slaagde men er niet in het kanaal te behouden voor de scheepvaart. Het ontbrak de voorstanders aan voldoende financiële middelen.
Na vele jaren van onderhandelen, hakte de toenmalige minister N. Smit-Kroes van Verkeer en Waterstaat de knoop door: Op vrijdag 29 juli 1988 werd het kanaal definitief gesloten voor de beroepsvaart.
Een lint door het landschap
Het kanaal vormt een kunstmatig, rechtlijnig en doorgaand element in het landschap. Door de langs het kanaal lopende wegen (jaagpaden), beplantingen, bruggen enz. wordt dit rechtlijnige karakter onderstreept.
Het meest kenmerkend, in vergelijking niet andere kanalen, is de oost-west gerichtheid van de landschappelijke hoofdstructuur, haaks op die van het kanaal. Het kanaal volgend is hierdoor een zeer afwisselend en herkenbaar landschapsbeeld aanwezig. Langs het kanaal Deventer-Raalte is, in tegenstelling tot wat bij andere vaarwegen gebruikelijk is, geen lintbebouwing ontstaan. Wèl is er bij verschillende bruggen enige bebouwing.
Rond het kanaal komen vijf landschapstypen voor:
 | Enk (es): Het voornaamste kenmerk van de enk is de markante bolle ligging met weinig of geen bebouwing daarop. Wel is er vaak aan de randen bebouwing. De enk is vanouds in gebruik als bouwland, maar wordt momenteel ook vaak als weidegrond benut. |
| Oude heideontginning: Kenmerkend is het halfopen landschap met zijn kleine hoogteverschillen, houtwallen en kronkelende wegen. De gronden worden als weidegrond of als bouwland gebruikt. |
| Stuifzandrug: Het kenmerkende daarvan is een "besloten" landschap met kleine hoogteverschillen waarop naaldbos is aangeplant. Die bossen zijn bestemd voor de houtproductie, terwijl recreatief medegebruik (fietsroutes en dergelijke) mogelijk is. |
| Jonge kampontginning: Hier is sprake van een halfopen landschap met verspreide bebouwing. De kavelgrenzen en de wegen zijn recht en er komen talrijke wegbeplantingen en bosjes voor. De gronden worden gebruikt als weiland. |
| Broek- en marslanden: Ook hier is het landschap halfopen. Broek- en marslanden zijn laag gelegen natte gebieden. Vroeger werden deze gronden extensief gebruikt als weiland en als griend; tegenwoordig zijn sommige delen als gevolg van de verbetering van de waterhuishouding (of zo u wilt ontwatering) in Salland ook al in gebruik als bouwland. De natste gedeelten van de broeklanden zijn langs het kanaal in gebruik gebleven als grienden. Het zijn wilgenstruwelen die periodiek gekapt worden. Deze grienden hebben een zeer grote ecologische waarde door de aanwezigheid van een gevarieerde kruidenbegroeiing en een rijke vogelstand. |
Een apart milieu
Het kanaal Deventer-Raalte is eigenlijk een milieu op zich, met een specifieke flora en fauna. Het is een prachtig, visrijk water (veel voorn, brasem, blei, karper, paling, snoek en snoekbaars). In het water komen op sommige plaatsen planten als de waterlelie en de gele plomp voor. Over vrijwel de gehele lengte van het kanaal zijn er aan weerszijden smalle rietzomen. Riet is de meest voorkomende plant langs het kanaal maar ook soorten zoals koninginnekruid, liesgras en haagwinde treft u er aan. Op sommige plaatsen groeien onder andere ook nog gele lis, grote lisdodde en smeerwortel. En dit zijn nog maar enkele voorbeelden van de bijna 40 plantensoorten, die groeien in de smalle strook tussen het kanaal en de weg langs het kanaal.
Uit waarnemingen is gebleken dat zowel de rietoevers als de houtwallen langs het kanaal belangrijke broed- en voedselbiotopen zijn voor een groot aantal vogelsoorten. Op een paar soorten willen wij u graag opmerkzaam maken: fuut, blauwe reiger, waterral, rietzanger, kleine karekiet en rietgors.
Tip: Kijk ook eens bij onze fietstocht langs het kanaal
Deze tekst kwam tot stand in samenwerking met:
Zoeken
