De Borkeld: een afwisselend landschap (4)
Hoogveen tot de einder
In de laatste IJstijd werd het klimaat hier warmer en ontstond er een ruig landschap van moerassige laagtes en heuvels, geleidelijk begroeid met berken, eiken en dennen. In de laagtes bleef water staan. Dit water groeide langzaam dicht met zeggen en riet. Zo ook in het centrale deel van de Borkeld, het Elsenerveen. Op de in het water afstervende riet- en zegepakketten groeide veenmos. Deze specifieke plant die 40 maal zijn eigen gewicht aan water kan vasthouden, heeft eeuwenlang voor de verhoging van het veenpakket gezorgd. Onderaan stierf het veenmos namelijk af, maar in het zuurstofloze water kon dat niet verteren. Bovenop, aan de zuurstofrijke lucht, groeide het levende veenpakket aan. Zo groeide het veen boven de omgeving uit: vandaar de naam hoogveen.
Een weids landschap
Het veen hield het water vast als een spons en rees met een gemiddelde snelheid van 1 cm per jaar. Sommige hoogvenen, die wel duizend jaar oud zijn kwamen op een gegeven moment 10 meter boven het landschap uit. Dit natuurlijke hoogveen was een open en weids landschap waar goudplevieren, korhoenders en kraanvogels broedden. Door de natte en zure omstandigheden groeiden er bijna geen bomen en struiken. Toen de hoogvenen voor het afgraven van turf werden ontwaterd -in feite lek gestoken- verdroogden ze en zakten ze snel in: ze werden vele meters lager. Toen konden ook bomen in het veen gaan groeien, vooral berken en elzen. Tegenwoordig daalt het grondwaterpeil vooral door ontwatering van de omliggende weilanden en akkers en de drinkwaterwinning: hierdoor sijpelt het water uit het veen weg naar de omgeving. Door deze verdroging kan het hoogveen niet meer goed functioneren.
Een lustoord
Staatsbosbeheer probeert het water zoveel mogelijk vast te houden, zodat er weer veenmos kan gaan groeien. In natte periodes is het hier een lustoord voor watervogels, zoals de tijdens de balts in het voorjaar hoog in de lucht vliegende watersnip, die trillend met zijn buitenste staartveren een typisch, 'blatend' geluid maakt.
Lees hier verder
Deze tekst kwam tot stand in samenwerking met
Zoeken
