De Borkeld: een afwisselend landschap (3)
Wakels of jeneverbessen
De Borkeld staat bekend om zijn jeneverbesstruiken, in Twente ook wel 'wakels' genoemd. Deze struiken staan verspreid op de heide. Aan de noordoostkant van de Borkeld komen zelfs enkele jeneverbesvelden voor. De jeneverbes is hier gekomen tijdens het intensieve gebruik van de heide in de 19e eeuw. Een groot probleem is dat deze struiken zich nu niet of nauwelijks verjongen. De exemplaren die er nu staan zijn dus al wel 100 jaar of ouder. Vroeger werden de bessen gebruikt voor het kruiden van jenever en als keukenkruid. Ook gebruikten de Tukkers de takken wel voor het roken van vlees.
Meer dode bomen
Ongeveer de helft van de totale oppervlakte van de Borkeld bestaat uit bos, het meest aan de randen van het gebied. Verreweg het grootste deel van het bos hier is aangelegd tussen de jaren '30 en '50. De nutteloze heide werd toen omgezet in productiebos. Er was veel vraag naar hout om de gangen in de Limburgse mijnen te stutten. Vooral grove den is daarvoor aangeplant maar later ook fijnspar en lariks. Op de zeer arme, uitgemergelde heidegronden konden andere bomen nauwelijks groeien. Daarnaast is er vanzelf veel bos ontstaan doordat de heide niet meer werd onderhouden.
Open plekken
De bossen zijn nog relatief jong. Maar naar mate deze ouder worden, worden ze ook interessanter voor allerlei dieren. Staatsbosbeheer dunt flink uit in het bos en maakt open plekken. Hierdoor krijgen veel soorten jonge bomen en struiken weer een kans, want in een dicht, donker dennenbos komt nauwelijks iets tot groei of bloei. Zo wordt het bos gevarieerder en rijker aan planten en dieren. Dode bomen blijven staan, omdat vogels als spechten en uilen en zoogdieren en vleermuizen de holten nodig hebben voor hun nesten. Ook de prachtige, lange slanke boommarter die sprongen van drie meter van boom tot boom kan maken, profiteert duidelijk van een natuurlijker bos met vele holten en dode bomen. Veel paddestoelen en insecten leven van het dode hout en zorgen ervoor dat het wordt verteerd tot humus. Deze humus is het belangrijkste voedsel voor de planten en bomen. Zo is de kringloop van leven en sterven weer rond.
Lees hier verder
Deze tekst kwam tot stand in samenwerking met
Zoeken
