Aardkundige waarden in Overijssel
De Provincie Overijssel heeft in 1999 een gedetailleerde waardenkaart van Overijssel gemaakt. De belangrijkste objecten en gebieden van Overijssel die op deze kaart voorkomen, hebben wij voor u op een rij gezet. Op verschillende plekken op Natuurlijk…. Overijssel! wordt aan deze aardkundige waarden aandacht besteed. In de rubriek natuurgebieden zijn de meeste aardkundige waarden kort beschreven. De geologie komt regelmatig aan de orde in ons Natuurtijdschrift. Een groot aantal plekken hebben wij bezocht en beschreven voor de op Natuurlijk…. Overijssel! gepubliceerde wandelingen.
Gebruik de zoekfunctie van onze site om er achter te komen waar de hieronder genoemde plekken in Natuurlijk…. Overijssel! aan bod komen.
Salland
Vechtdal e.o.
Reliëfrijk rivierdal met kronkelwaarden, ter weerszijden dek-en stuifzandgebied met grote geo-diversiteit.
Eerder-, Junner- en Beerzerveld
Geo-divers dek- en stuifzandgebied (lokaal actief) met een zone stuifplateaus. Lokaal (Beerzer) veenrestanten.
Groote Scheere e.o.
Keileemrijke glaciale hoogte, deels omgeven door
gekraagd dekzandterras, enkele ruggetjes.
Rechterensche en Hessumsche Veld
Geo-divers dek- en stuifzandgebied, enkele haagduinkammen en stuifplateautjes.
Vilstersche Veld e.o.
Door markante stuifbanken en -plateaus omgeven duingebied. Elders allerlei micro-relief.
Giethmensche en 't Hooge Veld (Reggedal)
Geo-divers dek- en stuifzandgebied.
Lemelerberg en Archemerberg e.o.
Vrij hoge (micro-) reliëfrijke stuwwal omgeven door gekraagd (dekzand) terras.
Besthmenerberg e.o.
Kleine stuwwal oprijzend uit een door de Regge vergrote, voormalige smeltwaterpoort, deels weggestoven dekzandvormingen met enkele "zwevende" vennen.
Kolkwetering
Enkele kleine dekzandruggen en het jonge kamduin "de Moezenbelt" .
Lierder- en Molenhoek e.o.
Overslibd dekzandgebied met kleine hoogten.
Heino e.o.
Twee markante evenwijdige gordels hooggelegen dek- en stuifzanden.
´t Reelaar
Klein geaccidenteerd gebied met depressie.
Linderte e.o.
In oorsprong mogelijk zeer oude rivierduinachtige vormingen.
Gebied Pleegste - Boetele
In oorsprong mogelijk zeer oude rivierduinachtige vormingen.
Boetelerveld
Laaggelegen dekzandgebied met natuurlijke bodemgesteldheid.
Nieuw Heeten e.o.
In oorsprong mogelijk zeer oude rivierduinachtige vormingen.
De Haere - Rande
Oud rivierduingebied langs de IJssel.
Gebied Diepenveen - Bathmen e.o.
West-NW lopende ondiepe dalachtige laagten en evenwijdig daaraan gelegen kleine zandruggen.
Heeten e.o.
Dekzandruggen, in oorsprong mogelijk zeer oude rivierduinachtige vormingen.
Marler - en Vorchter waarden
Uiterwaarden met duinen.
Wijhe
Uiterwaarden met duinen.
Schelle (kolk)
Kolk in uiterwaard, oud doorbraakgebied.
Fortmond
Stuifduin in uiterwaarden.
Olster Waarden
Uiterwaard met lange restgeul.
Deventer
Resten van oude rivierduinen, dekzandbanken, de "Drouwenerkolk" , enige wielen.
Luttenberg e.o.
Markant geïsoleerd stuwwalletje, deels omgeven door dekzandterras.
Haarler- en Holterberg
Stuwwalcomplex, met name in het zuidwesten met micro-reliëfrijke hoge en brede stuwwal.
Mageler Es
Deels door terrasje omgeven rond stuwwalletje met oud esdek.
De Zandstuve
Klein, bosrijk gedeelte van stuwwal.
Linderbeek e.o.
Zwerm plateauachtige kleine dekzandruggen en heuvels, cultuurlandschap met dekzandkoppen.
Hellendoornse Berg
Hoge stuwwal, omgeven door terrassen met dek- en stuifzandvormingen.
Rhaander - en Schuilenburger Esch
Lage stuwwallen, omgeven door terrasachtige dekzandvorming, parallel een kleine rug.
Midden Regge
Gebied met plateau-achtige kleine ruggen en heuvels, dekzandkopjes.
Piksen - Scharlebelt e.o.
Glaciaal beïnvloede gebieden, omgeven door dekzandterrassen. Zuidkant: venige heide met lage dekzandruggen.
Pingoruïne Piksen
Pingoruïne.
Wierdense Veld e.o.
Vergraven veen gebied.
Daarle - Wierden
Keileemrijke, glaciale ruggen met smeltwaterheuvel "de Meijerinckberg", omgeven door dekzandterrassen.
Gebieden bij Windesheim, Herxen, Zwolle
Oude rivierduinen.
Herfte e.o.
Ten dele op veenlaagje gevormde oude rivierduinen, kleine ontsluiting (groeve).
Wolfsveld e.o.
Deel van hooggelegen zone met kleine dekzandruggen en stuifplateau.
Klimberg en de Hardenberg
Dek-en stuifzandgebieden met grote geo-diversiteit.
Twente
Wierdense Veld e.o.
Vergraven veen gebied.
Daarle - Wierden
Keileemrijke, glaciale ruggen met smeltwaterheuvel "de Meijerinckberg", omgeven door dekzandterrassen.
Diverse groeves Westelijk van Vriezenveen
Groeves, met ontsluitingen in glaciale ruggen.
Gebied Holten-Rijssen-Markelo
Deel van Geo-divers complex met stuwwallen en smeltwaterafzettingen en keileem (Saalien).
Aardkundig Monument de Friezenberg
Smeltwaterheuvel.
Friezeberg-Apenberg
Smeltwaterheuvels.
Herikerberg
Stuwwal met fluvioglaciale afzettingen.
Markeloseberg
Stuwwal.
Gebied Markelo-Stokkum
Geo-divers complex met keileemafzettingen (Saalien).
Zuider Esch e.o.
Deel van een lage stuwwal met esdek.
Radewijk
Dekzandruggen langs beekdal.
Weliehoek
Uitloper Duitse glaciale heuvelrug, stuwwalvoet.
Diverse groeves Westerhaar-Langeveen
Ontsluitingen in stuwwalrug.
Westerhaar-Kloosterhaar-Balderveen
Langgerekte stuwwalrug, deels aangetast, groeves zijn van nationaal belang.
Engbertsdijksveen
Restant hoogveengebied met hoge natuurwaarde.
Bruinehaar - Langeveen
Esker uit Saalien met ontsluiting in groeve.
Rug van Langeveen
Gordel-dekzandrug van Langeveen.
Gebied rondom Langeveen
Gebied ronddom de Dekzandrug van Langeveen.
Gebied Geesteren- Albergen-Tubbergen
Glaciale hoogten (verschoven stuwwalgedeelten en keileem), zone met smeltwaterafzettingen, kleine dekzandruggen en enkele vennen.
Twee kleine gebieden oostelijk van Almelo
Complex van smeltwaterruggen met hoog gordeldekzand.
Gebied Oostelijk van Almelo
Complex van smeltwaterruggen met hoog gordeldekzand.
Gebied Ootmarsum e.o.
Glaciale hoogte met vnl. tertiaire opgestuwde afzettingen, in het zuiden vnl. keileem. Enkele markant dalletjes. Bij Reutum wat zeggeveen en "kattezand".
Aardkundig Monument de "Galgenberg"
Aardkundig Monument De Galgenberg: grindkop met uitzicht op gestuwde afzettingen, "schubbenlandschappen'.
Gebied Vasse-Manderveen
Glaciale hoogte met vnl. tertiaire opgestuwde afzettingen, markante dalletjes.
Gebied Tubbergen-Noord
Glaciale hoogte met vnl. tertiaire opgestuwde afzettingen.
Gebied Noordelijk van Oldenzaal e.o.
Glaciale hoogte met complex ontstaan.
Gebied Noordelijk-Oostelijk van Oldenzaal
Glaciale hoogte met complex ontstaan.
Gebied Oldenzaal - Enschede e.o.
Glaciale keileem-hoogten.
Gebied Dikkersbosch-Saasveld-Borne
Dekzandgebied met glaciale hoogten, kopjes en ruggen.
Groeve "Broekmeden"
Ontsluiting in afzettingen uit het Weichselien
Dinkeldal e.o.
Dekzandgebied met gaaf beekdal van de Dinkel. In Glanerbeekdal Onder-Krijt afzettingen.
Zoeker Esch
Esdek op Onder-Krijt kleien.
Ruenbergerbeek
Sterk meanderende beek.
Staringgroeve
Staringgroeve: Onder-Krijt, zandsteenlaag.
Grove Osse
Keileem met Eoceenmateriaal, lokale grondmorene.
Stroothuizen - Duitse grens
Dekzandrug, grensmarkering.
Lutterzand e.o.
Stuifzandgebied, steile Dinkeloevers, etc.
Midden-Regge e.o.
Uniek dekzandlandschap van grote betekenis.
Gebied Oostelijk van Enter,Mekenkamp, Enterbe
Gevarieerd deklandschap, markante ruggetjes langs Reggedal, kleine dekzandhoogten.
Mokkelengoor
Pingoruïne (intemationale bekendheid literatuur).
Leijerweerds Landen- Rectum
Gevarieerd deklandschap, markante ruggetjes langs Reggedal, kleine dekzandhoogten.
Deldener Esch e.o.
Complex van glaciale en fluvioglaciale dekzandvormen, tertiair nabij het oppervlak.
Deldener Esch
Essenlandschap.
Gebied Diepenheim-Goor-Delden-Haaksbergen
Gevarieerd dekzandlandschap met enkele glaciale hoogtes (1-5m).
Omgeving Usseler Es
Keileemhoogte met dekzand, essenlandschap.
Usseler Es
Eslandschap met typelokaliteit "de Laag van Usselo" , (inter-)nationaal van belang.
Gebied oostelijk Haaksbergen, Buurse,e.o.
Dekand-en stuifzandgebied met beekdal.
Haaksbergen-Duitse grens
Ontsluiting van de Muschelkalk.
Gebied Oostelijk van Haaksbergen-Boekelo
Dekzand-en stuifzandgebied met beekdal.
Gebied zuidelijk van Enschede
Gevarieerd gebied met dekzand, hoog gelegen keileem vennen en venen.
't Zand- Hollenberg
Complex van dekzand - en stuifzandgebied met ven.
Haaksbergerveen e.o.
Restant hoogveengebied.
Kop van Overijssel
Steenwijkerwold e.o.
Gestuwde, keileemrijke glaciale hoogten met markante Woldberg, locaal dekzandrelief en pingogruÏnes.
Woldbergerpingo's
PingoruÏnes van de Woldberg.
Steenwijkerkamp e.o.
Gestuwde keileemrug.
Lindedal
Dal van de Linde met van uit de Linde beïnvloede moerassige zone.
Land van Vollenhove e.o.
Gestuwde keileemrijke glaciale hoogte voormalige kliffen en strandwallen.
Geologisch Monument "De Zandkoele"
Geologisch Monument "De Zandkoele", keileemwand met stenen expositie.
Weerribben- Wieden e.o.
Vergraven veen gebied met overslibd, ten dele door kwel beïnvloede nieuwe veenvorming in diverse stadia, wielenzone langs voormalige Zuiderzee.
Kampereiland
Overslibde binnendelta met oeverlanden en wielenzone langs de oostzijde.
Oosterhold
Paraboolachtige rivierduinrug.
Zalkbosch e.o.
Reliefrijke uiterwaarden met ruggetjes en enkele slenken.
Uiterwaarden Zwarte Water e.o.
Bij Zwolle het noordelijkst gelegen, imposantste oude rivierduincomplex van ons land, enkele donken, oeverlanden en restanten van stroombeddingen.
Lutterhaar e.o.
Deels door een terras geflankeerde, bochtige glaciale rug met opgestuwde keileem.
Reestdal
Overijsselse deel van het Reestdal en daarbij gelegen kleine hoogten.
Gebied Staphorst e.o.
Gordelsysteem met divers dekzandreliëf, langgerekte venige depressies.
Boswachterij Staphorst
Een groot complex stuifbanken en enkele stuifplateaus
Bos en heide terreinen bij Witharen
Gevarieerd dek- en stuifzandreliëf.
Gebied van de Oude Kuinre
Oude loop van de Kuinre.
De inventarisatie van deze gegevens is verricht door leden van het Platform Aardkundige Waarden en aardkundigen i.s.m. de provincie.