Spuren in Sandstein/Sporen in Zandsteen

In 2000 en 2001 is op verschillende plaatsen in het Nederlands-Duitse grensgebied de tentoonstelling Sporen in zandsteen te zien. Naar aanleiding van deze tentoonstelling verscheen dit gelijknamige boek. Aan deze tentoonstelling is een drietal symposia voorafgegaan. Rond het thema zandsteen had elk symposium een verschillend onderwerp. De lezingen van deze symposia zijn in dit boek gebundeld. In Sporen in zandsteen worden dan ook sterk uiteenlopende onderwerpen behandeld. Van de geschiedenis van de winning en het transport tot technieken tot het conserveren van zandsteen.

Met de zandsteen wordt vanzelfsprekend de zandsteen uit het Duitse grensgebied bedoeld. Over het voorkomen van zandsteen in Nederland publiceerden wij op Natuurlijk…. Overijssel! al eerder het verhaal Zandsteen in Twente.
Exploitatie van de Nederlandse zandsteen is nooit interessant geweest. De zandsteen voor de Nederlandse markt werd geëxporteerd uit Duitsland. De dichtstbijzijnde groeven lagen in Bentheim, Gildehaus en het Baumberger land. Vooral de Baumberger (kalk)zandsteen en de Bentheimer zandsteen zijn in Nederland veel als bouwmateriaal gebruikt. De Baumberger steen is zachter en werd meer toegepast voor gedetailleerd werk. De hardere Bentheimer steen is minder gevoelig voor weersinvloeden. Deze werd vooral gebruikt voor opgaande muren en bijvoorbeeld deur- en raamposten.

In Overijssel is zandsteen veel als bouwmateriaal gebruikt. Eerst vooral in het oosten. De zware blokken moesten met karren vervoerd worden. Later, vanaf de 14e eeuw, vond het vervoer over water plaats. De zandsteen werd via de Overijsselse Vecht, de Schipbeek en de IJssel aangevoerd.
In een IJsselstad als Deventer is altijd veel zandsteen gebruikt. Museum de Waag heeft een interessante wandeling uitgestippeld langs gebouwen aan de Brink waarin zandsteen verwerkt is. Het museum was zo aardig om de wandeling aan ons beschikbaar te stellen.

Het boek is alleen een weergave van de lezingen van de symposia. Eigenlijk jammer. Regelmatig zitten er overlappingen in de tekst. Een gemiste kans is dat er nauwelijks aandacht is voor de geologie van de zandsteen. Een kaart met de verschillende groeves in Duitsland had er toch zeker in moeten staan.

Spuren in Sandstein/Sporen in Zandsteen
Euregio-Projekt "Handel und Wandel zwischen IJssel und Berkel"
Boek bij de gelijknamige tentoonstelling
Te verkrijgen bij Museum De Waag Deventer ƒ 26,-